X
تبلیغات
. : : دانستنی های شیعه : : . - تعریف امامت چیست؟

. : : دانستنی های شیعه : : .

wellcom to shia knowledge website

تعریف امامت چیست؟

 

 

تعریف امامت چیست؟

 

امامت در نزد اهل سنّت :

به معنای : « خلافت ظاهری در برپا داشتن دین و محدوده مسلمانان است » و بر همه امّـت پیروی از دارنده این مقام ، واجب است. به همین جهت آنان تعبیر به  « خلیفه » می کنند.

 

بعضی از اهل سنّت اینگونه تعریف کرده اند : امامت یعنی جانشینی پیامبر در اقامه احکام و شریعت و پاسداری از حوزه دین و ملت به طوری که فرمانبرداری از او بر همه امـت واجب است.(اشاعره)

 

برخی دیگر اینگونه تعریف کرده اند : امامت یعنی ولایت تصرف در امور امـت به نحوی که دستی بالاتر از آن نیست (معتزلی)

 

بنابر این آنچه می توان از دیدگاه اهل سنّت نتیجه گرفت این است که :

1) لازم نیست که امام، معصوم باشد.

2) طبق نظر بعضی از ایشان حتی لازم نیست عادل باشد.

3) لازم نیست از سوی خدا علم به احکام شریعت داشته با شد بلکه اجتهاد شخصی و لو اجتهاد ناقص، کافی است.

4) لازم نیست برترین امّـت باشد.

5) جایز است در احکام اشتباه کند چنان که عمر بن خطاّب دچار اشتباه شد.

6) بعضی از اهل سنّت گفته اند : اگر کسی با زور هم خلافت را به دست آورد اشکالی ندارد.

 

بنابراین نزد اهل سنت ، امامت صرفاً یک خلافت ظاهری و مدیریّت بر جامعـه اسلامی است.

 

امامت در نزد شیعه :

به معنای : « خلافت کلیّه الهیّه در تمام شئونات که از آثار آن، ولایت تشریعی و خلافت ظاهری است ».

بنا براین نزد شیعه : امام ، انسان کامل الهی ....

و نائب و منصوب از سوی خداوند متعال است که به تمام احکام و دستورات لازم برای هدایت بشر (مصالح و مفاسد) آگاه است و از گناهان و اشتباهات، معصوم بوده و از همه امـّت در خصوصیات و صفات، برتر است و امین و مورد اعتماد بر احکام الهی و اسرار الهی است و مرتبط با مبدأ اعلی است و مرتبط با صراط مستقیم است و حجتی است بر بندگان، حافظ دین الهی و مرجع علمی برای حلّ معضلات و اختلافات و تفسیر مبهمات می باشد و زعیم سیاسی و اجتماعی و هدایت گر انسانها برای رسیدن به درجات و کمالات معنوی و واسطه فیض الهی است و عهده دار  جامعـه نیز می باشد و بر همه بندگان اطاعتش واجب است.

 

بعضی از علمای شیعه امامت را از باب مماشات و جدل اینگونه تفسیر کرده اند :

امام، انسانی است که بالاصاله عهده دار مسؤولیتهای عمومی در امور دین و دنیا در عالم تکالیف و مسؤولیت انسان است. (الالفین ، تالیف علامه حلّی،ص12)

 

همچنین در مقام بیان مفهوم متعارف امامت گفته اند : امامت ، عهده داری مسؤولیتهای عمومی است در زمینه دین و دنیا توسط شخص معیّن. (شرح باب حادی عشر  تالیف فاضل مقداد ص179)

 

اغلب نویسندگان ناخواسته این مفهوم امامت را به طور اختصار در نوشته های خود آورده اند : امامت به معنای ریاست عمومی امور مسلمین به نیابت از پیامبر می باشد. (امامت و معاد  محمد اسدی ص 9)

 

و اگر بگوئیم که امامت یعنی « ریاست عامّه در امور دین و دنیا » (شرح تجرید قوشچی ص472)

دارای اشکال می باشد چرا که این تعریف جامع نیست و تنها بعضی از شئون امامت را بیان می کند و شامل مقامات معنوی ثابت برای امام نیست.

 

شیخ مفید در کتاب « اوائل المقالات » امام را چنین تعریف می کند : امامان جانشینان پیامبرند (ص) در تبلیغ احکام و بر پاداشتن حدود الهی و پاسداری از دین خدا و تربیت کردن بشر. (اوائل المقالات تالیف شیخ مفید  ص 35 )

در این تعریف که عنصر هدایت و رهبری معنوی و تربیت استعدادهای بشری در اره ارتقاء و رشد و تعالی انسانی در کنار عنصر سیاسی و مدیریت امت اسلامی آمده است و امامت به مفهوم « نبوت منهای دریافت وحی » تلقّی شده است.

این تعریف – که جامعترین معنای امامت است – از قرآن و سنّت گرفته شده است.

 

قرآن در معرفی انبیائی که مقام رهبری و امامت را داشته اند م یگوید « و جعلناهم ائمه یهدون بامرنا » (انبیا 70) و (21/73) : آنها را امامانی قرار دادیم که به راه و شیوه ای ک همقرر کرده ایم هدایگر باشند.

در این آیه معنی هدایت که بُعد معنوی و سیع امامت است  محور اصلی امامت معرفی شده است.

 

در روایات اینگونه آمده است :

امام رضا (ع) فرمودند : « إنّ الامامه  زمام الدین و نظام المسلمین ، انّ الامامه اسّ الاسلام النامی و فرعه السامی » (سفینه بحار/ج1/ص32)

 

در حدیث نبوی آمده است : الامام راع و مسئول عن رعیته . (بخاری این حدیث را در موارد مختلف در صحیح خود از آن جمله در وصایا و باب نکاح نقل کرده است.وهمچنین در صحیح ترمذی باب احکام شماره 6 و مسند احمد بن حنبل ج3 ص121 و در مجموعه ورّام ص6 آن را نیز نقل کرده است)

 

پس بنا بر این از دیدگاه شیعه ، امام باید دارای این صفات باشد :

1) منصوب از طرف خداوند باشد.

2) معصوم و مصون از گناهان کبیره و صغیره و خطا و نسیان و اشتباه چه عمدا و چه سهوا.

3) خلافت الهیه داشته باشد.

4) عالم به جمیع احکام الهی باشد.

5) برترین امّت باشد در صفات و خصوصیات.

6) عادل و کامل در تمام شئونات باشد.

7) ریاست بر عموم و همگان داشته باشد در امور دینی و دنیوی.

8) زعامت سیاسی و اجتماعی در تمام مسائل امت و همگان داشته باشد.

9) هدایتگر انسانها از سوی خداوند و آگاه به تمام مصالح و مفاسد باشد.

10) اجرا کننده حدود شریعت و مجری احکام و تعالیم الهی در جامعه باشد.

11) و ....

این امام است.

 

منابع : بدایه المعارف و (شرح نموداری بدایه) / معارف اسلامی

+ نوشته شده در  87/02/23ساعت   توسط سرباز اسلام  |